Hogerwal en lagerwal

Twee woorden die je vaak hoort op het water — en die je écht uit elkaar moet houden, want ze betekenen verschillende dingen voor je veiligheid.

Hogerwal

De hogerwal is de wal aan de loefzijde — de kant waar de wind vandaan komt.

Stel je staat op de Kerkebreek en de wind komt uit het westen. Dan is de westoever de hogerwal: daar wáái de wind vanaf de wal het water op.

Hogerwal is voor zeilers vaak de veilige kant. Als er iets misgaat — je verliest controle, je zeil slaat door, je raakt vermoeid — drijft de wind je vanaf de wal het water op. Je krijgt rust, ruimte, en tijd om je problemen op te lossen midden op de plas.

Lagerwal

De lagerwal is de wal aan de lijzijde — de kant waar de wind naartoe waait.

In het voorbeeld hierboven: de oostoever is de lagerwal. De wind blaast vanuit het westen over het water richting de oostkant.

Lagerwal is voor zeilers de gevaarlijke kant. Als je daar in de problemen komt, drijft de wind je naar de wal toe. En een zeilboot stuurt slecht in ondiep water of vlakbij rietkragen — daar kun je vast komen te zitten of schade krijgen.

Waarom moet je dit weten?

Bij een omgeslagen boot

Lig je in het water naast je omgeslagen boot, dan kan de wind je behoorlijk snel naar de lagerwal toedrijven. Daar zitten vaak rietkragen, drijfvuil, ondiepten. Niet de plek waar je wilt eindigen. Daarom: probeer altijd, als het kan, op de hogerwal-kant van het water te oefenen of te beginnen, zodat fouten je naar het midden drijven, niet naar problemen.

Bij aanmeren

Aanmeren tegen de hogerwal is moeilijker, want de wind blaast je weg van de wal. Je moet flink wat vaart maken om aan te leggen.

Aanmeren tegen de lagerwal is makkelijker — de wind helpt je naar de wal. Maar pas op: te veel vaart en je smakt tegen de steiger. Vier je schoot, neem het rustig, en houd de helmstok tot het laatste moment recht.

Bij overstag gaan

Vlakbij de lagerwal is overstag gaan riskant. Als de manoeuvre mislukt (je raakt "in de wind" en blijft stilliggen), drijft de wind je in een paar seconden naar de wal. Daarom: bij twijfel niet vlakbij de wal overstag gaan.

Ezelsbruggetje

Hoger = hogerop, dichter bij de wind, veiliger.
Lager = lager, in de wind weg, risicovoller.

Wist je dat? De termen "loef" en "lij" stammen af uit het oud-Nederlands en zijn ouder dan duizend jaar. Onze voorouders gebruikten ze al op de Zuiderzee — die nu het IJsselmeer en het Markermeer is, vlak bij Landsmeer.

Gebaseerd op het CWO 1 handboek (Watersportverbond, 2017) en standaard zeil-terminologie. Eigen tekst voor WSV De Breek.