Koersen ten opzichte van de wind

Een zeilkoers is geen kompasrichting — geen "noord" of "oost". Het is de hoek die jouw boot maakt ten opzichte van de wind. Welke koers je vaart, bepaalt hoe je je zeil moet zetten en hoe snel je gaat.

We bespreken vijf koersen: van "kan niet zeilen" tot "wind precies in de rug".

In de wind

Wind komt recht van voren. Je kunt op deze koers helemaal niet vooruit: het zeil klappert, de boot ligt stil. Daarom zeggen we ook wel: "in de wind liggen". Iemand die net begint, komt hier soms per ongeluk in terecht. Geen ramp — gewoon iets afvallen (sturen weg van de wind) en je zeil pakt weer.

(Hoog) aan de wind

Wind komt schuin van voren. Je trekt je schoot helemaal aan, het zeil staat strak. De boot helt vaak een beetje over en kan flink vaart maken.

Dit is de koers die je nodig hebt als je naar de plek wilt waar de wind vandaan komt. Recht erheen lukt niet, maar aan de wind kun je een paar tellen links, dan een paar tellen rechts (overstag gaan), en zo zigzaggend toch je doel bereiken. Dat heet laveren.

Halve wind

Wind komt dwars opzij — recht van links of rechts. Je hebt je schoot half uit. Niet te strak, niet te los.

Dit is vaak de snelste koers en de prettigste om op te oefenen. Op de Geijenbreek bij westenwind voel je halve wind als je dwars over het water vaart van noord naar zuid (of andersom).

Ruime wind

Wind komt schuin van achteren. Je hebt je zeil ver uit, maar nog niet helemaal. De boot vaart soepel, en je hoeft minder te corrigeren met de helmstok.

Voor de wind

Wind komt recht van achteren. Je hebt je zeil helemaal uit, met de schoot losjes in je hand. Heel rustig en stabiel — meestal.

Bij voor-de-wind ben je niet bang voor te veel zeil-druk, want de wind blaast je gewoon vooruit. Maar pas op: als je per ongeluk iets verkeerd stuurt of de wind van richting verandert, kan het zeil plotseling van kant naar kant slaan — dat heet gijpen, en daarover lees je meer in het hoofdstuk over manoeuvres.

Veranderen van koers

Naar de wind toe draaien heet oploeven. Van de wind af draaien heet afvallen. Tijdens elke koersverandering pas je je zeilstand aan: meer schoot aantrekken bij oploeven, vieren bij afvallen.

Wist je dat? De Optimist is wereldwijd de populairste leerboot voor kinderen. Er zijn er meer dan 150.000 van geregistreerd in meer dan 100 landen.

Gebaseerd op het CWO 1 handboek (Watersportverbond, 2017). Eigen tekst voor WSV De Breek.